Week 2: Plaatjesdenken en ander bedrog

Felicita Vos en Jac. Toes zullen elkaar twaalf zaterdagen lang bestoken met alles wat hun opvalt, wat hen prikkelt, razend maakt, tot tranen beweegt of anderszins beroert in Arnhem en de rest van het heelal.  Om en om geeft de een de voorzet, waarna de ander de bal ofwel in het open doel knalt, ofwel de opgelegde kans magistraal verprutst. Maar altijd met stijl en onaangetaste slagkracht.

Ojé Felice,

Dit kon wel eens een hectische briefcolumn worden. Eerst wilde ik graag met je van gedachten wisselen over het zogenaamde plaatjesdenken maar tegelijk werd ik geprikkeld door een juridisch dilemma. Toch eerst maar het belangrijkste, dat plaatjesdenken dus. Dat is mijn huistaal voor het verschijnsel dat je een ideaalbeeld voor de werkelijkheid schuift en je gedrag daarop baseert. Plaatjesdenken loop je op van de gebrandschilderde ramen in middeleeuwse kerken, van verkiezingsaffiches, van porno en van reclame. Iedereen maakt zich er schuldig aan en iedereen gaat er op een goed moment mee nat.

Wanneer is plaatjesdenken effectief? Martin Luther King deed het goed met: ‘I have a dream.’ Wat hij droomde was een prima plaatje om na te streven. Plaatjesdenken wordt bedenkelijk als de werkelijkheid niet meer meedoet. Bij strafregels schrijven bijvoorbeeld, waarbij de dader van kattenkwaad bij zichzelf op Orwelliaanse wijze in een plaatje van de voorgeschreven realiteit in stanst.

Plaatjesdenken is ronduit funest in de liefde, vriendschappen, familie. Onder normale omstandigheden kun je je, gedekt door alledaagse beslommeringen, nog afsluiten voor de schizofrenie van wat de verhouding zou moeten zijn en wat de verhouding ís. Tijdens vakanties en andere verstoringen van de dagelijkse orde wil de strijd nog wel eens losbarsten. De ANWB weet erover mee te praten. Er worden meer gezinnen gerepatrieerd omdat papa en mama niet meer met elkaar door één tentflap kunnen dan omdat de achteras van de bijbehorende middenklasser het heeft begeven. De kant-en-klare luxe tent met voorverwarmde barbecue legt het af tegen de hel van het-zitten-op-elkaars-lip. Na de vakantie wachten relatiecoach, mediator en echtscheidingsadvokaat met wrijvende handen op de nieuwe oogst. Heeft Sandór Márai wéér gelijk met zijn definitie van het huwelijk: drie maanden vreugdevuur, dertig jaar as.

Even tussendoor: doen dieren dat nou ook, officieel de relatie beëindigen?

‘Hé, Witje, ik denk dat we elkaar beter maar een tijdje niet kunnen zien.’

‘Shit, Poek, ik dacht nou net dat het beter ging tussen ons.’

Ik heb het mijn katten nooit horen doen: ‘het’ uitmaken. Weer een van de verschillen tussen mens en dier. Sinds kort verzamel ik ze weer. Het vermogen om je zelf voor de gek te houden, dat kom je niet vaak tegen bij dieren. Ciao Felice, dat dilemma houd je te goed. Het gaat over de twee Nijmeegse scooterrijders die op 15 januari op de vlucht voor de politie waren en een man doodreden.

Je schrijfgabber, Jac.

Je kent ze vast wel, Jac. Die dagen waarop je ineens ruw uit een onvervalste dagdroom gerukt wordt. Het overkwam mij vandaag toen ik jouw hectische briefcolumn ontving. Plaatjesdenken versus juridisch dilemma, beiden deden me op het puntje van mijn stoel aanbelanden.

‘I have a dream’, dat begint goed. Ja, Martin Luther King die wist het wel. Halleluja! Ik omhels zijn droom, wil geloven in een wereld waarin blank en zwart als gelijken samenleven. Maar de ene droom is de andere niet. Sommige mensen dromen over een wereld waarin de “Donald Duck” op de brandstapel verdwijnt, waar kopvoddentax betaald moet worden en tolerantie een vergeten begrip lijkt te zijn. Soms vraag ik me heimelijk af of de persoon in kwestie uit is op postkoloniale revanche. Maar dat levert me slechts een speculatief en wrang plaatje op. Als ik de droom van King met die van anderen vergelijk, dan raak ik verward  en gedesillusioneerd.

De liefde levert al evenmin een werkelijk beeld op. Ik geloof in de liefde, maar mijn romantische plaatje wordt zonder genade omver geworpen als ik lees dat verliefdheid niet meer en minder is dan een chemisch proces in de hersenen dat ongeveer drie maanden aanhoudt.  Daarna spat  bij velen de zeepbel uiteen en fladdert menig vlindertje weer lustig naar een ander bloempje dat het stofje in de hersenen aanwakkert.  Ga maar eens op een vrijdagavond salsadansen of naar een tangosalon. De hormonen vieren hoogtij. Soms lijkt het alsof een vermomde Tarzan, inclusief denkbeeldige knots in zijn hand, een vermeende Jane aan heur haren van de dansvloer naar zijn hol wil slepen. Zo’n zeven jaar later op ‘Camping Nooitgedacht’ kan het maar zo gebeuren dat het eens zo idyllische plaatje in duigen valt. Je hoort het inderdaad vaak. Dat vriendschappen en relaties stuk gaan tijdens vakantiedagen.  Het plaatjesdenken zal daar debet aan zijn. Als verstrikte zielen zitten we vast in een zelf gesponnen web van waaruit we denkbeelden op de rest van de wereld projecteren. Ik denk dat geen van ons zich geheel daaraan kan ontrekken. Al doe je nog zo je best, er is altijd sprake van kleurplaten die in veel gevallen weinig met de realiteit gemeen hebben. Ja, je houdt jezelf voor de gek omdat je dat graag wilt. Het voldoet in een diep menselijke behoefte. Als je dat maar voor ogen houdt, dan is er nog hoop.
Of dieren het ook zo met elkaar doen? Volgens mij niet. Ze leven in het moment. Mijn katten lossen het op geheel eigen wijze op. Ze beoefenen dagelijks kat-fu. Als ik ze bezig zie dan zijn het net de rebellen van de Liang Shan Po. Na hun dagelijkse oefening in de voornoemde schone kunst en het scherpen van fysieke en psychologische elementen die daarmee samenhangen, vallen ze steevast in slaap. Hun pootjes innig om elkaars nek gestrengeld.

Ciao Jac. houd je haaks in deze wondere wereld vol plaatjes en dilemma’s.

Je schrijfmaatje

Share
Twitter Facebook Instagram
blogs van felicita