Je suis Roma

columnfotoJe suis Roma!

‘Frankrijk bouwt muur tegen woonwagenbewoners,’ kopt het in de Volkskrant van 16 mei jl. Het is nog vroeg, ik wrijf in mijn ogen en zoek naar de adder die onder het gras verscholen ligt. Frankrijk en woonwagenbewoners gaan net zo min samen als Frankrijk en Roma. En ja hoor, mijn vermoeden wordt bevestigd. Frankrijk heeft de heksenjacht op Roma heropend. De Noord-Franse gemeente Wattrelos gaat een muur bouwen bij een woonwagenkamp (lees Romakamp) aan de Belgische grens. Die muur is ervoor om diefstal door de Roma die er wonen tegen te gaan. Of er werkelijk sprake is van diefstal door de Roma is niet duidelijk. Nee, het gaat om een vermoeden van de bevolking. De burgemeester verontschuldigt zich alvast door te zeggen dat het geen muur van schaamte is, maar een muur die ervoor moet zorgen dat de Roma niet via weggetjes de grens over kunnen steken. Ze worden dus opgevangen en “voor hun eigen bestwil” vastgehouden.

Ik weet het, ik steek mijn nek weer eens uit. Over Roma schrijven kost me standaard volgers en levert me reacties op de me kippenvel bezorgen, maar toch kan ik het niet laten want ik kom in de knoei met mijn gevoel voor rechtvaardigheid en, los daarvan, begrijp ik ook de uitersten niet. Daarmee bedoel ik enerzijds de fascinatie voor de Roma, de verheerlijking, de wannabees die je op festivals verkleed ziet rondlopen als “echte” Romameisjes of iets wat daaraan in hun fantasie voldoet. Maar zodra de kampvuren uitgedoofd zijn, de laatste noot gespeeld is, steekt de grimmige waarheid zijn kop op. Iedereen is het ermee eens: de Roma hebben een criminele inslag, ze zijn gevaarlijk, roven je spullen, je kinderen, ze zijn smerig en onbetrouwbaar en moeten geregistreerd worden. Hoe bizar en onwerkelijk is dat? En, voor het algemeen gemak, vergeten wij als Europeanen de erbarmelijke situatie waarin velen van hen verkeren en de mate waarin zij maatschappelijk zijn uitgesloten.

De Roma vormen met een populatie die geschat wordt op 15.000.000 de grootste etnische minderheid in Europa. Een groot deel van hen leeft nog steeds aan de onderlaag van onze Europese samenleving. Ver weg van het romantische beeld dat de buitenwereld hen zo graag toedicht. Dat beeld verandert snel in een afschuwwekend en realistisch drama als je ziet hoe in Griekenland kleine Roma kinderen met afgekloven handjes op vuilnisbelten rondlopen. Het werk van ratten die net als de kinderen honger hebben. Het fabelachtige leven in vrijheid; geen keuze, maar een gevolg van maatschappelijke verwerping en stelselmatige uitsluiting. De situatie in Griekenland staat niet op zich. In vele lidstaten van Europa is het helaas nog steeds alledaagse realiteit. Er is in mijn opinie dan ook geen sprake van een Romaprobleem, maar een uitsluitings- en armoedeprobleem waar wij allen verantwoordelijkheid voor dragen. Maar helaas zitten we anno 2015 vast in stereotype denkbeelden. Want welke mogelijkheden schept de Franse regering aan het verbeteren van de sociaal economische positie van de Roma en daaraan gekoppeld hun integratie? Vandaag de dag leven nog steeds veel Roma gesegregeerd van de samenleving. Geconcentreerd op kleine afgelegen centra door hun ligging of een fris opgetrokken muur ontrokken aan het oog van de “beschaafde” buitenwereld. Hoe geeft Frankrijk ,en als ik het wat breder trek, Europa gestalte aan het insluiten van deze mensen in onze samenleving?

Wat doen de Roma zelf aan het verbeteren van hun situatie? Hoe doorbreken zij deze voortdurend aanhoudende malaise? Feit is dat vele Roma zich schamen voor hun etniciteit en deze verzwijgen voor de buitenwereld. Het stigma dat aan deze groep kleeft is er een van maatschappelijke onderklasse en criminaliteit. Dit brandmerk wordt keer op keer uitgevent door negatieve berichtgeving. Laten we ook eens de andere kant belichten want er zijn talloze Roma die zich wisten te bevrijden uit hun achterstandssituatie en zich ontwikkelden tot maatschappelijk geslaagde medeburgers. Vanwege angst voor discriminatie, het stigma, verhulden velen van hen lange tijd hun culturele identiteit. Gelukkig zijn er steeds meer succesvolle Roma die naar voren durven te treden en met trots zeggen: “Ik ben Roma.” Een geluid dat nodig is om een bijdrage te leveren aan een meer genuanceerd beeld.

Want wanneer op populisme scorende politici geen daadkracht tonen en er muren om vrijheid gebouwd worden, is het zaak eigen kracht te mobiliseren. Daarom zeg ik: ‘Je suis Roma,’ wat zoveel betekent als ‘Ik ben mens,’ en daarin verschillen wij niet van elkaar.

Share
Twitter Facebook Instagram
blogs van felicita